حجتالاسلام والمسلمین محسن قرائتی در مراسم افتتاحیه دروس مؤسسه آموزش عالی حوزوی امام مهدی علیهالسلام (مرکز تخصصی مهدویت و نماز) که شامگاه سهشنبه در نمازخانه این موسسه در قم برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه به کارکردهای اصلی حوزههای علمیه و رسالت طلاب در عرصه علم و تبلیغ، گفت: همانگونه که بیشتر مردم جهان در یکی از سه عرصه تولید، توزیع یا مصرف فعالیت میکنند، طلبگی نیز از این سه مرحله خارج نیست و میتواند انسان را به تولید علم، توزیع معارف دینی و یا بهرهگیری و عمل به علوم اسلامی رهنمون کند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور با اشاره به اینکه طلبگی در عالیترین سطح میتواند زمینهساز تولید علم باشد، اظهار کرد: طلبگی در یک مرحله، انسان را به قدرت اجتهاد، فقاهت، تحقیق و تألیف آثار علمی میرساند و در این صورت، طلبه در جایگاه تولیدکننده علم قرار میگیرد.
ترویج معارف اهلبیت(ع)؛ رسالت مهم طلاب در عرصه تبلیغ
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی افزود: اگر طلبه به مرحله اجتهاد و تولید آثار علمی نرسد، باز هم مسیر طلبگی میتواند زمینهای ارزشمند برای بهرهگیری از تولیدات علمی بزرگان و انتقال و توزیع معارف قرآن کریم و عترت پیامبر اکرم(ص) باشد. این انتقال معارف میتواند از طریق قلم، بیان، هجرت و تبلیغ صورت گیرد و طلبه در این مرحله، نقش توزیعکننده علم و معارف دینی را بر عهده دارد.
این استاد حوزه علمیه با استناد به سخنی از امام رضا(ع) در اهمیت معرفی معارف اهلبیت(ع) تصریح کرد: امام رضا(ع) میفرمایند: «فَإِنَّ النَّاسَ لَوْ عَلِمُوا مَحَاسِنَ کَلَامِنَا لَاتَّبَعُونَا»؛ اگر مردم زیباییهای سخنان ما را میدانستند، از ما پیروی میکردند.
آشنایی با علوم اسلامی باید به عمل و رفتار دینی منتهی شود
استاد قرائتی در ادامه، مرحله سوم را بهرهگیری عملی از علوم اسلامی دانست و گفت: آشنایی با علوم اسلامی، دستکم باید زمینه و بستری برای عمل خود انسان باشد؛ بنابراین، علم زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که در زندگی و رفتار انسان نیز ظهور و بروز پیدا کند. توفیق واقعی برای کسی است که بتواند هر سه مرحله را در کنار یکدیگر محقق کند؛ یعنی هم با تحقیق و اجتهاد به تولید علم بپردازد، هم با قلم و بیان در مسیر توزیع و ترویج معارف الهی گام بردارد و هم در عرصه عمل، خود پیشگام باشد.
رئیس ستاد اقامه نماز با اشاره به روایتی درباره جایگاه عالم نافع اظهار کرد: «عَالِمٌ نَاطِقٌ یَنْتَفِعُ بِعِلْمِهِ»؛ عالم باید سخن بگوید و از علم خود بهره و اثر ایجاد کند. بر همین اساس، خروجی مطلوب حوزههای علمیه نیز باید در همین مدار تعریف شود؛ یعنی علم و معرفتی که به تولید، ترویج و عمل منتهی شود.
تفقه و تبلیغ؛ توفیقی الهی و در امتداد رسالت انبیا
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی با تأکید بر ضرورت شناخت جایگاه و اهمیت مسیر طلبگی گفت: اگر انسان بداند که تفقه در دین و تبلیغ معارف الهی، توفیقی بزرگ از سوی خداوند و کاری در امتداد رسالت انبیا است، با عشق و علاقه بیشتری در این مسیر گام برمیدارد.
مفسر قرآن افزود: کسی که جایگاه حقیقی این مسیر را بشناسد، نباید تحت تأثیر توهمات، تبلیغات سوء و مقایسههای نابجا قرار گیرد و مسیر خود را تغییر دهد. طلبه باید بداند که راه علم، تبلیغ و خدمت به دین، مسیری ارزشمند و دارای جایگاه الهی است و نباید با برداشتهای نادرست یا مقایسههای غیرواقعی از آن فاصله گرفت.
در مسیر تبلیغ دین نباید از غیر خدا هراس داشت
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی در ادامه با تأکید بر ضرورت استقامت در مسیر تبلیغ دین و انجام رسالتهای حوزوی، خاطرنشان کرد: توفیق حقیقی برای کسی است که در این مسیر از هیچکس جز خداوند نهراسد و وظیفه خود را با شجاعت و اخلاص دنبال کند.
رئیس ستاد اقامه نماز در تأیید این سخن به آیه ۳۹ سوره مبارکه احزاب اشاره کرد و گفت: خداوند درباره ویژگی بندگان خود میفرماید: «الَّذینَ یُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ یَخْشَوْنَهُ وَ لا یَخْشَوْنَ أَحَداً»؛ آنان کسانی هستند که پیامهای الهی را ابلاغ میکنند، از او میترسند و از هیچکس جز خدا هراس ندارند.
پاسخگویی به شبهات؛ رسالت مهم حوزههای علمیه
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی اظهار کرد: یکی از اهداف اساسی تأسیس و توسعه حوزههای علمیه، تربیت عالمانی است که بتوانند در برابر پرسشها و شبهات مطرحشده درباره دین، با برخورداری از دانش کافی و استدلال منطقی پاسخگو باشند و معارف دینی را به شیوهای صحیح و قابل فهم برای جامعه تبیین و تبلیغ کنند.
مفسر قرآن با اشاره به اهمیت جایگاه علم و دانش در آموزههای دینی افزود: برای دستیابی به علم و افزایش معرفت، انسان نباید خود را بینیاز از آموختن بداند؛ چرا که در آموزههای اسلامی، حتی پیامبران بزرگ الهی نیز مأمور به فراگیری دانش شدهاند.
این استاد حوزوی برای تبیین اهمیت علمآموزی مستمر به ماجرای حضرت موسی(ع) و حضرت خضر(ع) اشاره کرد و گفت: برای کسب علم، حتی پیامبری اولوالعزم همچون حضرت موسی(ع) مأمور میشود که در جستوجوی حضرت خضر(ع) برآید و از او درخواست کند تا برای فراگیری بخشی از علومی که خداوند به وی آموخته است، همراه او باشد. حضرت موسی(ع) در برابر حضرت خضر(ع) با فروتنی میگوید: «هَلْ أَتَّبِعُکَ عَلَیٰ أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا» به این معنا که آیا میتوانم از تو پیروی کنم تا از آنچه به تو آموخته شده است، دانشی برای رشد و هدایت بیاموزم؟
هیچگاه خود را فارغالتحصیل ندانیم
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی در ادامه با تأکید بر ضرورت استمرار در مسیر علمآموزی تصریح کرد: نباید هیچگاه خود را فارغالتحصیل و بینیاز از کسب دانش بدانیم؛ چرا که حتی پیامبر گرامی اسلام(ص) نیز از سوی خداوند مأمور شده است که افزایش علم و دانش خود را از پروردگار طلب کند. خداوند متعال در آیه ۱۱۴ سوره مبارکه طه خطاب به پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «وَ قُلْ رَبِّ زِدْنِی عِلْماً» «و بگو: پروردگارا، بر دانش من بیفزا.»
وی با استناد به این آموزه قرآنی تأکید کرد: این بیان نشان میدهد که مسیر علم و معرفت پایانی ندارد و انسان، حتی در بالاترین مراتب علمی و معنوی، باید همواره خود را نیازمند افزایش دانش و فهم بداند. استمرار در یادگیری، توجه به نیازهای فکری جامعه و آمادگی برای پاسخگویی منطقی به پرسشها و شبهات، از الزامات فعالیت علمی و تبلیغی در حوزههای علمیه به شمار میرود و این مسیر باید همواره مورد توجه قرار گیرد.
هدف حوزههای علمیه تربیت عالم ربانی باشد
مفسر قرآن با تأکید بر ضرورت توجه طلاب به هدف اصلی تحصیل در حوزههای علمیه گفت: گرچه امروز مسئله مدرک و دریافت مدارک تحصیلی مطرح است، اما نباید هدف و انگیزه اصلی طلبه، گرفتن مدرک باشد؛ بلکه هدف حوزههای علمیه باید تربیت عالمان ربانی و افرادی باشد که همواره در مسیر فراگیری، آموزش و ترویج معارف الهی گام برمیدارند.
استاد قرائتی با اشاره به تفاوت میان «استفاده از مدرک» و «مدرکگرایی» اظهار کرد: مدرک را باید گرفت، اما نباید برای مدرک درس خواند. مدرک باید وسیلهای در مسیر تحصیل و انجام رسالت علمی باشد، نه اینکه به هدف اصلی تحصیل تبدیل شود.
مدرک باید وسیله باشد، نه هدف تحصیل
وی با تأکید بر اینکه توجه بیش از اندازه به مدرک میتواند انسان را از هدف واقعی علمآموزی دور کند، افزود: امروز مسئله مدرک در جامعه مورد توجه قرار گرفته است، اما تلاش طلاب و دانشپژوهان علوم دینی نباید صرفاً معطوف به دریافت مدرک باشد. آنچه اهمیت دارد، کسب دانش عمیق، فهم معارف دینی و تبدیل شدن به عالمی است که بتواند در جامعه منشأ هدایت و اثرگذاری باشد.
رئیس ستاد اقامه نماز ادامه داد: مدرک لازم است و باید آن را دریافت کرد، اما نباید برای مدرک درس خواند. انسان باید دانش را برای فهم حقیقت، خدمت به دین و جامعه و انجام مسئولیت الهی خود فراگیرد و مدرک نیز در این مسیر، یک ابزار و نتیجه فرعی محسوب میشود.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به جایگاه «عالم ربانی» در فرهنگ قرآنی بیان کرد: هدف حوزههای علمیه باید تربیت عالم ربانی باشد؛ عالمی که ارتباط خود را با قرآن و معارف الهی حفظ کرده و همواره در مسیر فراگیری و آموزش کتاب خدا حرکت میکند.
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی در تبیین این موضوع به آیه ۷۹ سوره آلعمران استناد کرد و گفت: قرآن کریم میفرماید: «کُونُوا رَبَّانِیِّینَ بِما کُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْکِتابَ وَ بِما کُنْتُمْ تَدْرُسُونَ» بر اساس این آیه، یکی از نشانههای عالم ربانی، استمرار در «تعلیم کتاب» و «درس خواندن» است؛ بنابراین، طلبه باید تحصیل و آموزش علوم دینی را یک مسیر مستمر و جدی بداند و در این راه، به دنبال کسب معرفت عمیق و توانایی انتقال صحیح معارف الهی باشد.
تأکید بر جدیت در فراگیری علوم اسلامی
مفسر قرآن با تأکید بر ضرورت جدی گرفتن دروس حوزوی اظهار کرد: درسهای حوزه و علوم اسلامی باید با جدیت و اهتمام فراوان دنبال شود. طلبه نباید تحصیل را امری مقطعی و محدود به روزهای رسمی کلاس بداند، بلکه باید در تمام طول سال برای افزایش دانش، مطالعه و پژوهش برنامه داشته باشد.
وی با استناد به آیه ۱۲ سوره مریم خاطرنشان کرد: قرآن کریم میفرماید: «خُذِ الْکِتابَ بِقُوَّةٍ» این تعبیر قرآنی نشاندهنده ضرورت جدیت، قوت و اهتمام در فراگیری کتاب الهی است و میتواند برای طلاب و دانشپژوهان علوم دینی، الگویی در مسیر تحصیل و کسب معرفت باشد.
ضرورت استفاده هدفمند از تعطیلات
این استاد حوزه علمیه همچنین بر ضرورت بازنگری در نحوه استفاده از ایام تعطیلات حوزه تأکید کرد و گفت: باید تلاش کنیم از تعطیلات حوزه بکاهیم یا برای ایام تعطیل، برنامهای ویژه و هدفمند در نظر بگیریم تا روند مطالعه و تحصیل طلاب متوقف نشود.
رئیس ستاد اقامه نماز افزود: اگر قرار است تعطیلات وجود داشته باشد، این ایام میتواند فرصتی برای مطالعه، تحقیق، تألیف و تکمیل فعالیتهای علمی باشد. طلبه میتواند در این فرصتها، علاوه بر استراحت مورد نیاز، بخشی از زمان خود را به مطالعه و فعالیت علمی اختصاص دهد.
«تفسیر نمونه»؛ نمونهای از بهرهگیری علمی از ایام تعطیل
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی در ادامه با اشاره به تجربه نگارش مجموعه ارزشمند «تفسیر نمونه» گفت: عمده ۲۷ جلد تفسیر نمونه در ایام تعطیلات حوزه، از جمله پنجشنبهها و جمعهها، تعطیلات تابستان و ایام عید نوشته شده است.
مفسر قرآن این تجربه را نمونهای از ظرفیت بالای ایام تعطیل برای فعالیتهای علمی دانست و خاطرنشان کرد: میتوان از فرصتهایی که در طول سال در اختیار انسان قرار میگیرد، برای مطالعه، تحقیق، تألیف و تولید آثار علمی بهره گرفت.
حجتالاسلام والمسلمین قرائتی در پایان بر ضرورت بازگشت به هدف اصلی تحصیل در حوزههای علمیه تأکید کرد و گفت: طلاب باید درسهای حوزه و علوم اسلامی را جدی بگیرند و با انگیزهای فراتر از دریافت مدرک، در مسیر علمآموزی، تعلیم معارف دینی و تربیت خود به عنوان عالم ربانی گام بردارند.
انتهای پیام/
نظر شما